Naar het overzicht

Basta! zegt Milaan tegen Rome

Een Europese strafprocedure en een dreigende miljardenboete brengen Italië niet op andere gedachten. Rome verandert pas van koers na een simpel ‘basta!’ vanuit de financiële centra in Milaan.

Italië - met meer bankfilialen dan pizzeria’s - is een geweldig land, maar niet als het om hervormen gaat. De lage rente is niet goed gebruikt, en er is ruzie met de Europese Unie over de feestbegroting. De afgelopen weken was het weer bal. Journalisten, klanten en collega’s; iedereen vroeg om een visie op Italië. Eerder schreef ik dat de economische problemen van het land zo oud zijn als de weg naar Rome, en dat de nieuwe regering luchtkastelen bouwt. Deze keer vraag ik me af wanneer de rede terugkeert.

De afzwakkende groei die wij in 2019 verwachten voor Italië, is voor de huidige regering slechts de bevestiging dat de economie aangejaagd moet worden. Het gedreig van Europa met een excessieve tekortprocedure wordt als ongewenste inmenging gezien. Alleen druk vanuit de financiële markten kan een ommekeer bewerkstelligen. Dat vereist niet veel meer dan een half procent hogere rente. Italiaanse rentes zijn sinds de verkiezingen al opgelopen van 1,7 procent naar 3,5 procent. Als de rente boven 4 procent komt, loopt de solvabiliteit bij de banken gevaar. De rente mag daarom niet te hard stijgen, maar aangezien de Europese Centrale Bank (ECB) stopt met haar opkoopprogramma’s, gaat dat juist wel gebeuren.

Gratis lenen bij de ECB

Door het gratis lenen bij het (T)LTRO-loket van de ECB, en het wegzetten in ‘veilig’ staatspapier is nu 20 procent van alle Italiaanse schuld in handen van lokale banken. In 2019 heeft Frankfurt veel minder gratis geld in de aanbieding, terwijl Rome een grote berg overheidsschulden (288 miljard euro) moet herfinancieren. Italiaanse banken zullen een alternatief voor de goedkope (T)LTRO leningen moeten vinden. Door deze druk krijgen Italiaanse bedrijven bij banken snel nul op het rekest als ze kredieten willen doorrollen tegen dezelfde rente als voorheen. En een hogere rente is voor het bedrijfsleven wellicht niet makkelijk op te brengen. Een dergelijke situatie zou een duidelijk signaal richting Rome zijn: geen feestbegrotingen meer, het is tijd voor hervormingen.

Recent is in de Financial Times een lans gebroken voor het inzetten van het Europese financieel noodfonds (ESM) om Italiaanse schulden te verlichten. Daar moet Rome echter zelf om vragen, en dat is onwaarschijnlijk. Bovendien is de verlichting slechts tijdelijk, zolang de Italiaanse groei niet structureel hoger wordt. Tenslotte wil Europa - terecht - eerst risico reduceren en daarna pas risico delen.

Onder de druk van een hogere Italiaanse rente wordt alles vloeibaar. Als de financiële markten Rome op de proef stellen en Italiaanse ondernemers het moeilijk krijgen, breekt het moment aan dat Milaan met Rome belt om duidelijk te maken dat het zo niet langer kan. Mijn oordeel is dat de rede dan zegeviert.

De auteur

Roelof Salomons

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox