Naar het overzicht

De vergeten oorlog

Terwijl het woord handelsoorlog bijna dagelijks valt, woedt op de achtergrond een bijna vergeten oorlog. De slag om liquiditeit.

De media hebben de mond vol over handelsoorlogen. Bij iedere marktdaling wordt er met beschuldigende vinger naar de oplopende handelsspanningen in de wereld gewezen. Laat er geen enkel misverstand over bestaan: het is een serieus probleem. Maar door de focus op handelsrelaties lopen beleggers het risico een andere oorlog over het hoofd te zien. Luister goed. Hoort u het zuigende geluid van het liquiditeitsputje? Nu de oorlog is gewonnen tegen deflatie haalt de Amerikaanse centrale bank geld uit het systeem. Met gevolgen.  

Gedreven door de kracht van de Amerikaanse economie groeit de wereldeconomie weliswaar iets minder hard dan in 2017, maar nog steeds meer dan gemiddeld. De hoogtijdagen zijn terug. Door de - rijkelijk late - begrotingsstimulans stellen economen hun schattingen voor de Amerikaanse economie naar boven bij. De inflatie trekt langzaam aan en de Fed wil de rente ieder kwartaal met 0,25% verhogen. Er is geen reden om de rente extreem laag te houden, en de balans van de centrale bank mag een stuk kleiner. Het gaat immers goed.

Waarom zouden beleggers toch bezorgd moeten zijn? Om die zorgen te duiden, duiken we dieper in geld en kredietdata. De kredietgroei via Amerikaanse banken (Commerciële en Industriële Leningen) is in juni aangetrokken tot 5,4% op jaarbasis. Dat is een stuk beter dan de karige 1% een half jaar geleden. Daar staat tegenover dat de geldgroei  (M2) juist blijft afzwakken. Naar een magere 4,2% in juni. Dat is goed nieuws voor de Amerikaanse economie, maar niet voor de wereldwijde markten.

Lange tijd werd er geld gecreëerd, dat niet terecht kwam in de reële economie. U weet wel, die economie waar bedrijven fabrieken neerzetten en mensen aannemen. In plaats daarvan bleef het geld hangen in de financiële economie, duwde rentes omlaag en stuwde speculatie naar hogere niveaus. Doordat bedrijven in toenemende mate een beroep doen op banken, is er minder geld beschikbaar voor de financiële economie. Dat houdt een risico in voor de delen van de markt, die sterk geprofiteerd hebben van gratis geld. Het is geen toeval dat spreads op bedrijfsobligaties oplopen en schuldpapier van opkomende landen onder druk staat. Een mooi onderzoek laat zien dat juist dit de plekken zijn waar schuldgroei het hoogst was.

De Fed maakt beleid gericht op de Amerikaanse economie. En die draait als een dolle. Verwacht niet dat de centrale bank snel zal stoppen met het verhogen van de rente. De zorgen liggen meer buiten de Verenigde Staten doordat de groei in de wereld niet langer gesynchroniseerd is. Niet alle vliegtuigmotoren draaien op vol vermogen. De renteverhogingen van de Fed raken haar eigen economie niet, maar zetten de zwakke groeiers onder druk, en legt plekken bloot waar gratis geld tot overwaardering heeft geleid. 

Nu de ECB in navolging van de Fed heeft aangekondigd te willen stoppen met kwantitatieve verruiming zijn ook bedrijfsobligaties in Europa een van de zwakke plekken. De andere is toch weer opkomende landen. 

De auteur

Roelof Salomons

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox