Naar het overzicht

Natuurlijk bestaat niet

17 mei 2019

Een column over de natuurlijke rente, krap monetair beleid en - voor een keer - het economische gelijk van Donald Trump (ten koste van een handelsoorlog).

Een van de meest ongrijpbare theorieën uit de economie gaat over de natuurlijke rente, ofwel de evenwichtsrente. Dat is waar de rente zou moeten zijn als monetair beleid verkrappend noch expansief is, dus als de economie in volmaakt evenwicht is. Alsof dat ooit het geval is…

Het meest gebruikte model voor het bepalen van de natuurlijke rente is dat van Thomas Laubach en John Williams (2003). Het betreft de reële natuurlijke rente (onder econerds R* genoemd). Pas als we inflatie erbij optellen, kunnen we voorspellen welke rente een centrale bank zou moeten hanteren.

Het actuele rentetarief in de Verenigde Staten is momenteel 2,5%. De vraag is, uitgaande van Laubach en Williams, wat de neutrale rente zou moeten zijn. R* is 0,8%. Voor het inflatiecijfer gebruik ik de Core Personal Consumption Expenditures (PCE) price index van 1,6%. Daarmee is – tromgeroffel – neutraal 2,4%.

Alles hangt af van de inputvariabelen en schattingen zijn uiteraard met een hoge mate van onzekerheid. Desondanks kun je stellen dat iedere verhoging van de beleidsrente vanaf nu verkrappend is.

Pijnlijke renteverhogingen

In het verleden is het meerdere malen voorgekomen dat de pijn van renteverhogingen te groot werd. Een grafiek van de beleidsrente en de natuurlijke rente maakt die momenten vrij simpel zichtbaar. Het was medio jaren ‘90 de opkomende marktencrisis, rond de eeuwwisseling de dotcomimplosie en in 2007 de Amerikaanse huizenmarkt.

Het verhaal is bekend, evenals het slot. In het vierde kwartaal van 2018 beseften beleggers dat in het licht van verwacht afzwakkende groei en (te) lage inflatie er geen reden was voor nieuwe renteverhogingen in 2019. De boodschap van de markt was duidelijk. De Fed luisterde, en maakte een U-bocht. De centrale bank is dit jaar niet meer van plan om de officiële rente te verhogen.

Beleggers verwachten eerder dat de rente dit jaar verlaagd zal worden. Ondanks sterke groei in de werkgelegenheid en lonen blijft de inflatie laag. De Fed gaat vooralsnog uit van een tijdelijk fenomeen. Ik weet het nog niet.

In een eerdere column schreef ik over de boemerang van Trump. De Amerikaanse president kon het eind april weleens bij het rechte eind hebben, toen hij voorstelde om het mes in de Fed-rente te zetten. Dan zou hij voor het eerst het economisch gelijk aan zijn zijde hebben. Trump moest daarvoor wel de handelsoorlog met China op de spits drijven.

De auteur

Roelof Salomons

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox