Naar het overzicht

Zombies op herhaling

24 januari 2019

De schulden in de wereld groeien harder dan de economie. Dat is minder alarmerend dan het lijkt, maar houd de zombies goed in de gaten.

De gevolgen van de zich opstapelende schulden in de wereld voor de economie: het is een van mijn favoriete onderwerpen. Het Institute of International Finance - de denktank van grote internationale banken - kwam medio januari met een studie, waarin ze lieten zien dat de wereldwijde schuldenberg – bedrijven, gezinnen en overheden – is gegroeid naar 244.000 miljard Amerikaanse dollar. Dat is 320% van het mondiale bbp. En 5% meer dan vorig jaar. 

De schulden groeien dus harder dan de economie. Op Twitter werd direct de vergelijking gemaakt met Japan. In Japan is de groei van de bedrijfsschulden gestabiliseerd. De overheidsschulden zijn opgelopen tot 250% van bbp. Ook de Verenigde Staten is met 100% aardig onderweg. De Nederlandse staatschuld ligt keurig onder de Europese norm van 60% van het bbp.

In mijn eerste baan als belegger mocht ik Japanse aandelen selecteren. De Azië-crisis (die van 1997, ik word oud) werd mijn vuurdoop. Met mijn zuinige Groningse inborst had ik ten tijde van deze crisis de neiging om de nadelen van te veel schulden te benadrukken. Het is echter de vraag of het echt een probleem is, laat staan een urgent probleem. Zolang de rentebetalingen laag zijn en kasstromen voldoende groeien, valt het wel mee. Overheden hebben bovendien iets waarover bedrijven en gezinnen niet beschikken: belastingen en de geldpers. Je kunt alleen niet eeuwig stenen op stenen blijven stapelen. Op een gegeven moment valt de berg om.

De kanarie in de kolenmijn? Ik kijk vooral naar de schulden van het bedrijfsleven. De mix van groei en inflatie is nu nog comfortabel. De meeste schulden zijn voor langere tijd vastgezet. Anders is de financieel directeur zijn geld niet waard. Maar er broeit wel iets. Niet bij de grootste bedrijven, waar de nettoschulden 1.5x de onderliggende kasstroom zijn. De kanarie ademt moeilijk bij de kleine luiden. Buiten de 5% grootste bedrijven is het al 4x. Het aantal bedrijven met rentebetalingen die groter zijn dan de kasstromen neemt toe. Hier zijn de zombies, waarover ik eerder schreef.

Daarnaast verslechtert de kwaliteit van de schulden die worden uitgegeven. Er zijn minder convenanten en de helft van het investment grade universum is inmiddels van BBB-kwaliteit. Dat is slechts één downgrade verwijderd van junk. Het is opletten geblazen dus. Niet alleen op de zombies, maar ook op degenen die schulden als bezittingen op hun balans hebben staan, zoalspensioenfondsen en verzekeraars.

Het is een geluk bij een ongeluk dat als de kanarie in de kolenmijn verstikkingsverschijnselen begint te vertonen, de banken niet meteen de economie smoren. Maar wie  dan net van zijn pensioen wil gaan genieten, moet wellicht nog even in de wachtkamer plaatsnemen. Op schulden kun je voorspoed bouwen, een economie draait op krediet. Maar det kans dat de schuldenberg een rol speelt bij de volgende crisis is er sinds de vorige kredietcrisis niet kleiner op geworden.

De auteur

Roelof Salomons

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox

News & Knowledge