Naar het overzicht

De missende middenklasse

18 april 2019

Toen de babyboomers tussen de 20 en 30 jaar oud waren, behoorde een grote meerderheid meteen tot de middenklasse. Bij millennials is dat geen gegeven. Niet alleen is de ongelijkheid tussen generaties toegenomen; ook de frustraties zijn opgelopen. Huizen zijn te duur, banen te onzeker en financiën fragiel. 

In de hele wereld staat de middenklasse onder druk. Volgens een OECD-studie behoort 61% van de bevolking in ontwikkelde landen tot de middenklasse, 30% tot de lagere inkomensklasse en 9% is upper class. In het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten is de middenklasse procentueel kleiner dan in de rest van de wereld. . Nederland heeft nog meer middenklasse dan de rest van de wereld, maar ook in ons land stokt de doorstroom.

Waarom is dat een probleem? Het werpt de vraag op of kapitalisme nog werkt voor de middenklasse. Inkomensongelijkheid neemt toe, vermogens concentreren zich aan de top. Zie bijvoorbeeld ook het interview met hedgefondsmanager Ray Dalio.

Ongelijkheid in kansen

Ongelijkheid van uitkomsten is weliswaar een gevolg van hoe markten werken, maar het schuurt als voor de middenklasse de inkomensgroei beperkt is. En het is ronduit slecht als ook de opwaartse mobiliteit afneemt.

In dat geval gaat het al snel over ongelijkheid in kansen, het heersende gevoel bij de middenklasse. Als ongelijkheid in kansen het gevolg is van ongelijkheid in inkomen en vermogen dan werkt kapitalisme niet zoals het zou moeten werken. 

Nu is dat niet direct en ook niet in Europa het geval, maar het is wel iets om in de gaten te houden. In de VS is er een duidelijke link tussen toegang tot de gezondheidszorg, kinderopvang en technologie, het inkomen van de ouders en schoolresultaten en toekomstig salaris en vermogen van de kinderen.

Katalysator van groei

Vorig jaar schreef ik over het verband tussen populisme, economie en de financiële markten. Ik pleitte voor een grotere rol voor de overheid als katalysator van groei. Dat is iets anders dan een pleidooi voor een grotere overheid. ‘Socialisme’ is niet de oplossing.

Ik sluit me grotendeels aan bij het advies van de OECD om belastingen te hervormen en te investeren in onderwijs en betaalbare voorzieningen. Een advies over de rol van de overheid als marktmeester miste ik echter in dit rapport. Ik schreef erover in een eerdere column.

Een overheid met vertrouwen in de markt is een overheid die voor concurrentie is. Dat is iets anders dan een overheid die pro business is. Het wordt vaak te eng en verkeerd uitgelegd. Zorg dat kapitalisme weer werkt. Dat maakt de middenklasse namelijk alleen maar sterker.

De auteur

Roelof Salomons

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox

News & Knowledge