CO2-schokanalyse: aandelenkoersen kunnen wereldwijd met 30% dalen bij een stijging van de CO2-prijs met $ 100

01 december 2022
  • Volgens de jaarlijkse CO2-schokanalyse van Van Lanschot Kempen is de gevoeligheid van de aandelenmarkten voor het CO2-beprijzingsrisico in de afgelopen 12 maanden toegenomen als gevolg van stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen. 
  • Een wereldwijde CO2-prijsstijging van $ 100 voor vervuilende ondernemingen kan een daling tussen de 6% en 30% van de wereldwijde aandelenwaarderingen veroorzaken: variërend van 6% voor scope 1- en 2-uitstoot en 30% voor scope 1-, 2- en 3-uitstoot1.
  • Een stijging van de wereldwijde CO2-prijs voor vervuilende ondernemingen met $ 150 kan leiden tot een nog sterkere daling van de wereldwijde aandelenkoersen; variërend van 9% voor scope 1- en 2-uitstoot tot 43% voor scope 1-, 2- en 3-uitstoot. Van Lanschot Kempen is van mening dat in ontwikkelde landen deze stijging noodzakelijk is om de klimaatdoelen van Parijs te kunnen halen.
  • De impact van hogere CO2-prijzen en de reikwijdte van de uitstoot is niet nog volledig door de markten ingeprijsd. Hierdoor kunnen kansen ontstaan voor beleggers om vermogen te alloceren naar de transitie-economie.
  • Het toepassen van een duurzame benchmark voor een wereldwijde aandelenportefeuille kan het CO2-transitieprijsrisico met 70-80% verlagen voor wereldwijde aandelen en met 90% voor Europese aandelen.

De gevoeligheid van de aandelenmarkten voor een stijging van de CO2-prijs is in de afgelopen 12 maanden toegenomen als gevolg van de stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen. Van Lanschot Kempen heeft haar model voor de berekening van de impact van een plotselinge wereldwijde stijging van de CO2-prijzen - veroorzaakt door de heffing van CO2-belasting of door de handel in emissierechten (ETS) - bijgewerkt. De analyse van de wealth manager richt zich op hoe de impact van klimaatverandering kan worden geïntegreerd in beleggingsanalyses om de portefeuilles van langetermijnbeleggers te beschermen en te verbeteren. 

De analyse van Van Lanschot Kempen gaat uit van een worst-casescenario, maar naar verwachting worden de gevolgen over een aantal jaren  gespreid.  

Maarten Edixhoven, voorzitter Raad van Bestuur van Van Lanschot Kempen: ‘Door de huidige energiecrisis is de zorg ontstaan dat het halen van de wereldwijde klimaatdoelstellingen minder urgent is geworden. Door de enorme impact op ons milieu en de natuur zien we datde aanpak van de klimaatcrisis nog steeds een zeer hoge prioriteit moet hebben. We zijn van mening dat de focus op het verminderen van de CO2-uitstoot op middellange termijn alleen maar groter moet worden.’ 

‘Als ondernemende wealth manager met een sterke focus op duurzaamheid, proberen we een gids te zijn voor onze klanten tijdens de huidige klimaat- en energietransitie. Het verminderen van het CO2-risico in portefeuilles is hierbij essentieel. Daarnaast zoeken we naar mogelijkheden om te beleggen in de transitie naar een duurzame economie, voor zowel beleggings- en niet-beleggingsgerelateerde diensten voor onze klanten. We hebben beleggingen geheralloceerd naar ondernemingen die een lagere CO2-uitstoot hebben of die zich richten op de klimaattransitie. We beleggen ook in groene technologieën in zowel de private als de publieke markten.’

De huidige CO2-prijs moet omhoog om de doelstellingen van Parijs te halen en geopolitieke risico’s zorgen voor verminderen energiezekerheid 

De oorlog in Oekraïne en de noodzaak voor Europa om minder afhankelijk te zijn van de invoer van Russisch gas hebben de behoefte aan betaalbare financiering van groene energieoplossingen versneld. Tijdens COP27 riep het IMF op tot een CO2-prijs van $ 75 per ton2., maar verschillende instellingen, zoals het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) en het Network for Greening the Financial System (NGFS) schatten op dit moment dat een CO2-prijs van ruim $ 100 nodig is om de doelstellingen van het Parijs-akkoord te halen3
Volgens de Wereldbank is op slechts 23% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen een CO2-beprijzingsmechanisme van toepassing4. Het IMF schat dat de wereldwijde gemiddelde CO2-prijs momenteel niet meer dan 5 dollar (per tCO2e) bedraagt5.  

Daarnaast maakt de noodzaak van energie-onafhankelijkheid - die de algemene trend van deglobalisering weerspiegelt - het steeds waarschijnlijker dat de prijzen voor CO2-uitstoot in de komende jaren snel gaan stijgen en dat deze gaan gelden voor steeds meer ondernemingen met een grote uitstoot. 

Impact van een stijging van de wereldwijde CO2-prijs met $ 100 volgens ons basisscenario

Gegeven dat de opwarming van de aarde steeds sneller verloopt, heeft Van Lanschot Kempen de raming voor de CO2-prijsstijging in haar basisscenario verhoogd van $ 75 (van een jaar geleden) naar $ 100. Een jaar geleden gaf het model aan dat een stijging van $ 75 de wereldwijde aandelenwaarderingen met 4-20% zou doen dalen.

In de nieuwste analyse stelt Van Lanschot Kempen in het basisscenario een prijsstijging van $ 100 per tCO2e op de Scope 1- en 2-emissies van vervuilende bedrijven voor. Hierdoor kan de waarde van aandelen wereldwijd met gemiddeld 6% dalen en die van Europese aandelen (met inbegrip van het Verenigd Koninkrijk) met 9%. Als de CO2-prijs zou worden toegepast voor de scope 1-, 2-en 3-uitstoot van vervuilers, zouden de aandelenkoersen gemiddeld met 30% dalen6

Het effect van hogere CO2-prijzen verschilt echter sterk per markt. Duurzame indices ondervinden veel minder negatieve gevolgen dan hun traditionele tegenhangers. Europese aandelen (inclusief Verenigd Koninkrijk) worden meer getroffen door een Scope 1-3-belasting (30%) dan een duurzame portefeuille die bijvoorbeeld is belegd in een index van op duurzaamheid gescreende Europese aandelen (3%). Het verschil wordt hieronder weergegeven.

Impact van stijging van de wereldwijde CO2-prijs met $ 150

Waarschijnlijk is een stijging van de gemiddelde wereldwijde CO2-prijs met $ 100 niet voldoende om de doelstellingen van Parijs te halen. Een secundair schokscenario, dat verder kijkt dan de klimaatdoelstellingen van Parijs, op basis van  een prijsstijging van $ 150 per tCO2e laat zien dat bij een hoger CO2-prijsniveau de aandelenkoersen op termijn nog sterker zullen dalen. 

Van Lanschot Kempen is van mening dat de prijs in ontwikkelde landen moet stijgen met $ 150 om de doelstellingen van Parijs te halen. De huidige beloften van overheden lijken hierin niet te voldoen.

Een prijsstijging van $ 150 per tCO2e op Scope 1- en 2-uitstoot van vervuilende ondernemingen kan de waarde van wereldwijde aandelen met gemiddeld 9% doen dalen en kan tot gevolg hebben dat Europese aandelen 13% minder waard worden. Als de belasting wordt toegepast op scope 1-, 2- en 3-uitstoot van ondernemingen, kunnen aandelen wereldwijd gemiddeld 43% minder waard worden en kunnen de aandelenkoersen in Europa 44% dalen. Ook verschilt het effect per markt, duurzame indices blijken echter aanzienlijk beter beschermd tegen de schokken van een klimaattransitie. De wereldwijde duurzame aandelenindices dalen bijvoorbeeld met 6-9% en de Europese duurzame indices met 4%, zoals hieronder getoond.



Michel Iglesias del Sol, Chief Investment Strategist, en Arif Saad, Co-Head Investment Strategy UK voegen hieraan toe: ‘Uit onze analyse blijkt dat de gevoeligheid van de aandelenmarkten voor een hogere CO2-prijs in het afgelopen jaar is toegenomen. Dit ondanks het feit dat Covid-19 het internationale reisverkeer tijdelijk tot stilstand bracht en meer ondernemingen klimaatdoelen aankondigden. De CO2-prijs moet omhoog als we de uitstoot sterk terug willen dringen. Maar hoe groter die stijging, hoe groter de gevolgen voor de aandelenwaarderingen.’

‘Ons onderzoek geeft aan dat de kosten en voordelen van decarbonisatie nog niet volledig in de aandelenmarkten zijn opgenomen. Langetermijnbeleggers, zoals pensioenfondsen, moeten hun aandelenportefeuilles herpositioneren om deze beter bestand te maken tegen veranderingen in de CO2-beprijzing en regelgeving. Dit kan betekenen dat ze minder moeten gaan beleggen in standaardindices of dat ze alternatieve duurzame benchmarks moeten gaan volgen. Zoals de analyse aangeeft, is een index die bestaat uit ondernemingen die voorlopen op het gebied van duurzaamheid of de energietransitie, beter beschermd tegen de risico’s van een hogere CO2-prijs.’

Zorgvuldig samenstellen van een beleggingsportefeuille kan de klimaatrisico sterk beperken

De keuze van een passende duurzame benchmark voor een wereldwijde aandelenportefeuille kan daardoor het CO2-prijsrisico met 70-80% verminderen. Voor een Europese aandelenportefeuille kan dit risico worden verminderd met 90%. 

Uit de analyse van Van Lanschot Kempen blijkt hoe initiatieven ter bestrijding van klimaatverandering kunnen worden geïntegreerd in beleggingsanalyses om de portefeuilles van langetermijnbeleggers te beschermen en te versterken. Dit kan worden bereikt door het klimaattransitiersico voor bestaande aandelenbelangen te verminderen en tegelijkertijd bijvoorbeeld bestaande aandelenbelangen te verruilen voor aandelen in ondernemingen die zich richten op een lage CO2-uitstoot of op de klimaattransitie. Een ander voorbeeld is het beleggen in groene technologie door middel van nieuwe, gerichte allocaties binnen zowel private als publieke markten.

Thematische strategieën met een focus op schone energie, schoon water, voedselvoorziening en landbouwgrond zijn belangrijke allocaties voor de lange termijn die naar verwachting zullen profiteren van de klimaattransitie en die fysieke klimaatrisico’s zullen beperken. Dit geldt ook voor aanvullende beleggingskansen op het gebied van infrastructuur (beursgenoteerd en niet-beursgenoteerd) en op impact gerichte private-equity-strategieën met een focus op disruptieve technologieën.


1. Tijdens het onderzoek is zowel de impact van verschillende CO2-prijzen op de aandelenmarkten als het effect van hogere prijzen voor scope 1- tot en met scope 3-uitstoot - veroorzaakt door de heffing van CO2-belasting, of door de handel in emissierechten (ETS) - op verschillende onderdelen van de waardeketens van bedrijven geanalyseerd. 

Volgens de standaard van het GHG-protocol wordt de uitstoot van broeikasgassen door een onderneming onderverdeeld in drie ‘scopes’. Scope 1 omvat alle uitstoot die direct het gevolg is van activiteiten in eigen bezit of beheer. Scope 2 omvat de indirecte uitstoot als gevolg van de opwekking van ingekochte energie. Scope 3 omvat alle indirecte uitstoot (die niet valt onder scope 2) die zich voordoet binnen de waardeketen van de rapporterende onderneming, met inbegrip van zowel upstream- als downstream-uitstoot. 

2. EXCLUSIVE COP27: IMF chief says $75/ton carbon price needed by 2030 | Reuters
3. Global Warming of 1.5 ºC — (ipcc.ch) en NGFS Climate Scenarios for central banks and supervisors
4. Carbon Pricing Dashboard | Up-to-date overview of carbon pricing initiatives (worldbank.org)
5. Remarks by the Managing Director at COP27's Finance Day Opening Ceremony (imf.org) 
6. De basis voor deze analyse van Van Lanschot Kempen is een verandering van het CO2-prijsniveau, niet het absolute prijsniveau. Dit houdt in dat de analyse voor $ 75 betrekking heeft op een stijging met $ 75, niet op een absolute prijs van $ 75. In juli 2022 werden er wereldwijd al 68 verschillende verschillende beprijzingsmechanismen toegepast. Het uitgangspunt verschilt dus per regio. Om dit in context te plaatsen: wereldwijd gezien zitten de meeste economieën momenteel op minder dan $ 30 per t CO2e. Scandinavië en Zwitserland zijn uitschieters, met prijzen die variëren van $ 80/t CO2e. Tot $ 130/t CO2e.

Over Van Lanschot Kempen
Als wealth manager is Van Lanschot Kempen actief in Private Banking, Professional Solutions, Investment Management en Investment Banking. Ons doel is het behoud en de opbouw van vermogen, op een duurzame manier, zowel voor onze klanten als voor de samenleving waar we deel van uitmaken. We zijn een duurzame wealth manager met een langetermijnfocus, dit betekent dat wij proactief streven naar het voorkomen van negatieve impact voor alle belanghebbenden en het creëren van positieve, financiële en niet-financiële waarde op lange termijn. Van Lanschot Kempen, genoteerd aan Euronext Amsterdam, is de oudste onafhankelijke financiële instelling van Nederland met een geschiedenis die teruggaat tot 1737. Om het volledige potentieel van onze organisatie voor onze klanten te benutten, bieden we oplossingen die voortbouwen op de kennis en expertise van de hele groep en op ons open architectuurplatform. We zijn ervan overtuigd dat we op een duurzame manier aan de behoeften van onze klanten kunnen voldoen door hen toegang te bieden tot het volledige scala aan diensten en producten binnen al onze bedrijfsonderdelen.
Zie voor meer informatie: vanlanschotkempen.com

Dit persbericht is geen (uitnodiging tot het doen van een) aanbod tot het (ver)kopen of anderszins verkrijgen van of inschrijven op financiële instrumenten en is geen advies of aanbeveling om enige handeling te verrichten of na te laten.

Dit persbericht is een vertaling van het Engelstalige origineel en wordt ter beschikking gesteld in het Nederlands. In geval van verschillen prevaleert de Engelstalige versie. Aan de vertaling kunnen geen rechten worden ontleend.

Blijf op de hoogte

Laat uw e-mailadres achter en we sturen u onze laatste updates.