Naar het overzicht

Kempen's Kijk: Domweg

29 november 2019

 

Misschien eerst even dit: vat al wat volgt asjeblieft niet persoonlijk op. Het ligt aan de anderen. Niet aan u. Ik heb namelijk vervelend nieuws: we worden er niet slimmer op. Sterker, we worden dommer. Althans, dat suggereren recente IQ-tests. 

Zo constateerde de OESO tussen 2009 en 2015 dat de gemiddelde testresultaten voor wiskunde en wetenschap bij jongeren daalden. Wat zich vertaalt in lagere IQ-scores. Andere onderzoeken in specifieke landen (Frankrijk, Nederland, Duitsland, etc.) bevestigen de trend. Als die zich doorzet, betekent dat een structurele ommekeer. Gedurende decennia nam het gemiddelde IQ in ontwikkelde economieën toe. 

Die toename was te danken aan het zogenaamde Flynn-effect. Dit houdt in dat gunstige omgevingsfactoren de gemiddelde intelligentie opkrikken. Welke factoren precies, daar hebben we geen exact beeld van. De invoering van de algemene leerplicht lijkt in ieder geval een logische. Maar ook het ontstaan van moderne, meer complexe samenlevingen had wellicht invloed. Anekdotisch in dit verband is bijvoorbeeld de vaststelling dat bepaalde hersendelen van Londense taxichauffeurs groter zijn dan gemiddeld. Zij moeten namelijk complexe routes onthouden.

Nu is ieder effect onderhevig aan de wet van de afnemende meeropbrengst. Zo ook het Flynn-effect. Op een bepaald moment is het laaghangend fruit wel geplukt. Daarnaast lijken bepaalde omgevingsfactoren de ontwikkeling van intelligentie eerder tegen te gaan dan aan te moedigen. Denk aan technologie die ons lui maakt. Aanhakend bij het voorbeeld van de taxichauffeurs: dankzij de komst van GPS hoeven we zelf geen routes meer te onthouden. Lekker makkelijk, maar ook ongunstig voor de ontwikkeling van ons visueel-ruimtelijk inzicht. Dat inzicht is natuurlijk niet ‘allesbepalend’, maar er is wel degelijk een verband met de kans dat iemand professioneel bezig is met onderzoek. ‘Een slimme uitvinder is’, zeg maar.

Waarom zouden we ons als belegger hier druk over maken? Als we maar gelukkig zijn, toch? Jammer genoeg is dat iets te relativerend. Intelligentie heeft wel degelijk economische gevolgen. Gemiddeld merken we een positief verband tussen iemands IQ en koopkracht. Intelligentie verhoogt ook de kans op innovatie. Die op zijn beurt dan weer leidt tot hogere productiviteit. Iets wat we met het oog op de vergrijzende bevolking, maar al te goed kunnen gebruiken om de economische groei op peil te houden. 

Hoe we de verdere afbrokkeling van de intelligentie in onze ontwikkelde economieën kunnen tegengaan, is niet duidelijk. Strikt wetenschappelijk zou genetische manipulatie een mogelijke optie kunnen zijn. Maar dat is verre toekomstmuziek. Los dan nog van de ethische en morele vragen.

Hoe dan ook, in ons centrale economische scenario houden wij rekening met matig toenemende productiviteit. De verwachtingen rond het toekomstige gemiddelde IQ ondersteunen alvast dit uitgangspunt. 

Maar hopelijk vergissen we ons. En kan die productiviteit alsnog de hoogte in. Omdat achteraf zal blijken dat we een cruciale factor domweg over het hoofd hebben gezien.

De auteur

Luc Aben

Aanmelden

Laat je e-mailadres achter en ontvang de nieuwste editie als eerste in je mailbox

News & Knowledge